અધ્યાય 10 કારણો અને શક્તિઓ
10.1 પરિચય
શું તમને જાણ છે?
ભૂમધ્યનું ભાર 5,970,000,000,000, 000, 000, 000, $000 kg$ છે. અમે પહેલાં વર્ગમાં કારણોનો ઉપયોગ કરીને આવી રીતે મોટા આંકડાઓને સરળતાથી લખવામાં આવ્યા છે, જેમ કે, $5.97 \times 10^{24} kg$.
અમે $10^{24}$ ને 10 ને 24 ની કારણમાં ઉમેરીને વાંચીએ છીએ.
અમને પત્તી છે $\quad$ $\quad$ $ 2^{5}=2 \times 2 \times 2 \times 2 \times 2 $
અને $\quad$ $\quad$ $ 2^{m}=2 \times 2 \times 2 \times 2 \times \ldots \times 2 \times 2 \ldots(m \text{ વખત }) $
હવે ચાલો આપણે શું છે $2^{-2}$ સમાન છે?
10.2 ઋણ કારણોવાળી શક્તિઓ
તમને પત્તી છે,
$ \begin{aligned} & 10^{1}=10=\frac{100}{10} \\ & 10^1= 10 = \frac{100}{10} \\ & 10^{0}=1=\frac{10}{10} \\ & 10^{-1}=? \end{aligned} $
કારણ ઓછો થવાથી 1, પરિણામ પાછળના પરિણામનું એક દસમાંશ બની જાય છે.
ઉપરાંત રીતનું સાદુ કરીને અમે મેળવીએ છીએ, $10^{-1}=\frac{1}{10}$
એમ જેવું: $ \begin{aligned} & 10^{-2}=\frac{1}{10} \div 10=\frac{1}{10} \times \frac{1}{10}=\frac{1}{100}=\frac{1}{10^{2}} \\ & 10^{-3}=\frac{1}{100} \div 10=\frac{1}{100} \times \frac{1}{10}=\frac{1}{1000}=\frac{1}{10^{3}} \end{aligned} $
$10^{-10}$ સમાન છે શું?
હવે નીચેનું વિચારણ કરો.
$ \begin{aligned} & 3^3=3 \times 3 \times 3=27 \\ & 3^2=3 \times 3=9=\frac{27}{3} \\ & 3^1=3=\frac{9}{3} \\ & 3^{\circ}=1=\frac{3}{3} \end{aligned} $
પાછળનો નંબર
આધાર 3 ને ભાગો.
તેથી ઉપરાંત રીતને જોવાથી, અમે કહીએ છીએ
$ \begin{aligned} & 3^{-1}=1 \div 3=\frac{1}{3} \\ & 3^{-2}=\frac{1}{3} \div 3=\frac{1}{3 \times 3}=\frac{1}{3^{2}} \\ & 3^{-3}=\frac{1}{3^{2}} \div 3=\frac{1}{3^{2}} \times \frac{1}{3}=\frac{1}{3^{3}} \end{aligned} $
તમે હવે $2^{-2}$ ની કિંમત એમ જેવી રીતે શોધી શકો છો.
અમે મેળવ્યું છે,
$ \begin{matrix} 10^{-2} & =\frac{1}{10^{2}} & \text{ or } & 10^{2} & =\frac{1}{10^{-2}} \\ 10^{-3} & =\frac{1}{10^{3}} & \text{ or } & 10^{3} & =\frac{1}{10^{-3}} \\ 3^{-2} & =\frac{1}{3^{2}} & \text{ or } & 3^{2} & =\frac{1}{3^{-2}} & \text{ etc. } \end{matrix} $
સામાન્ય રીતે, અમે કહી શકીએ છીએ કે કોઈ વિનંતી નહીં તો પૂર્ણાંક $a, a^{-m}=\frac{1}{a^{m}}$, જ્યાં $m$ એક ધન પૂર્ણાંક હોય. $a^{-m}$ $a^{m}$ નો ગુણાકારી વિરુદ્ધ.
આ પ્રયત્ન કરો
નીચેનામાંથી ગુણાકારી વિરુદ્ધ શોધો.
(i) $2^{-4}$ $\quad$ (ii) $10^{-5}$ $\quad$ (iii) $7^{-2}$ $\quad$ (iv) $5^{-3}$ $\quad$ (v) $10^{-100}$
અમે કારણોનો ઉપયોગ કરીને 1425 જેવા આંકડાઓને વિસ્તૃત રૂપમાં લખવાની રીત શીખી છે કે $1 \times 10^{3}+4 \times 10^{2}+2 \times 10^{1}+5 \times 10^{\circ}$.
ચાલો આપણે 1425.36 ને એમ જેવી રીતે વિસ્તૃત રૂપમાં સમજીએ.
અમે મેળવ્યું છે $1425.36=1 \times 1000+4 \times 100+2 \times 10+5 \times 1+\frac{3}{10}+\frac{6}{100}$
$ =1 \times 10^{3}+4 \times 10^{2}+2 \times 10+5 \times 1+3 \times 10^{-1}+6 \times 10^{-2} $
$ 10^{-1} =\frac{1}{10}, 10^{-2}=\frac{1}{10^2}=\frac{1}{100} $
આ પ્રયત્ન કરો
નીચેના આંકડાઓને કારણોનો ઉપયોગ કરીને વિસ્તૃત રૂપમાં લખો.
(i) 1025.63 $\quad$ (ii) 1256.249
10.3 કારણોનો નિયમ
અમે શીખ્યા છે કે કોઈ વિનંતી નહીં તો પૂર્ણાંક $a, a^{m} \times a^{n}=a^{m+n}$, જ્યાં $m$ અને $n$ આકૃતિઓ છે. શું આ નિયમ કારણો ઋણ હોય તો પણ પાસે હોય છે? ચાલો અન્વેષણ કરીએ.
(i)
$a^{-m}= \frac{1}{a^m} \text{ for any non-zero integer a.} $
તેથી, $2^{-3} \times 2^{-2}=\frac{1}{2^{3}} \times \frac{1}{2^{2}}=\frac{1}{2^{3} \times 2^{2}}=\frac{1}{2^{3+2}}=2^{-}$
(ii) લોમાં $(-3)^{-4} \times(-3)^{-3}$
$ \begin{aligned} (-3)^{-4} \times(-3)^{-3} & =\frac{1}{(-3)^{4}} \times \frac{1}{(-3)^{3}} \\ & =\frac{1}{(-3)^{4} \times(-3)^{3}}=\frac{1}{(-3)^{4+3}}=(-3)^{-7} \end{aligned} $
(iii) હવે $5^{-2} \times 5^{4}$ વિચારણ કરો
$ 5^{-2} \times 5^{4}=\frac{1}{5^{2}} \times 5^{4}=\frac{5^{4}}{5^{2}}=5^{4-2}=5^{(2)}{(-2)+4=2} $
વર્ગ VII માં, તમે શીખ્યા છો કે કોઈ વિનંતી નહીં તો પૂર્ણાંક $a, \frac{a^{m}}{a^{n}}=a^{m-n}$, જ્યાં
(iv) હવે $(-5)^{-4} \times(-5)^{2}$ $m$ અને $n$ આકૃતિઓ છે અને $m>n$.
$ \begin{aligned} (-5)^{-4} \times(-5)^{2} & =\frac{1}{(-5)^{4}} \times(-5)^{2}=\frac{(-5)^{2}}{(-5)^{4}}=\frac{1}{(-5)^{4} \times(-5)^{-2}} \\ & =\frac{1}{(-5)^{4-2}}=(-5)^{-(2)} \longrightarrow{\underbrace{(-4)+2=-2}} \end{aligned} $
સામાન્ય રીતે, અમે કહી શકીએ છીએ કે કોઈ વિનંતી નહીં તો પૂર્ણાંક $a$, $a^{m} \times a^{n}=a^{m+n}$, જ્યાં $m$ અને $n$ પૂર્ણાંક છે.
આ પ્રયત્ન કરો
સરળ બનાવો અને કારણીય રૂપમાં લખો.
(i) $(-2)^{-3} \times(-2)^{-4}$ $\quad$ (ii) $p^{3} \times p^{-10}$ $\quad$ (iii) $3^{2} \times 3^{-5} \times 3^{6}$
એક જ રીતે તમે નીચેના કારણોના નિયમો પણ તપાસી શકો છો, જ્યાં $a$ અને $b$ વિનંતી નહીં તો પૂર્ણાંક અને $m, n$ કોઈપણ પૂર્ણાંક છે.
(i) $\frac{a^{m}}{a^{n}}=a^{m-n}$ $\quad$ (ii) $(a^{m})^{n}=a^{m n}$ $\quad$ (iii) $a^{m} \times b^{m}=(a b)^{m}$
(iv) $\frac{a^{m}}{b^{m}}=(\frac{a}{b})^{m}$ $\quad$ (v) $a^{0}=1$
ચાલો ઉપરાંત કારણોના નિયમોનો ઉપયોગ કરીને કેટલાક ઉદાહરણો ઉકેલીએ.
ઉદાહરણ 1 : કિંમત શોધો (i) $2^{-3}$ (ii) $\frac{1}{3^{-2}}$
ઉકેલ:
(i) $2^{-3}=\frac{1}{2^{3}}=\frac{1}{8}$ (ii) $\frac{1}{3^{-2}}=3^{2}=3 \times 3=9$
ઉદાહરણ 2 : સરળ બનાવો
(i) $(-4)^{5} \times(-4)^{-10}$ (ii) $2^{5} \div 2^{-6}$ $\quad$
ઉકેલ:
(i) $(-4)^{5} \times(-4)^{-10}=(-4)^{(5-10)}=(-4)^{-5}=\frac{1}{(-4)^{5}} \quad(a^{m} \times a^{n}=a^{m+n}, a^{-m}=\frac{1}{a^{m}})$
(ii) $2^{5} \div 2^{-6}=2^{5-(-6)}=2^{11} \quad(a^{m} \div a^{n}=a^{m-n})$
ઉદાહરણ 3 : $4^{-3}$ ને આધાર 2 ની શક્તિમાં લખો.
ઉકેલ: અમે મેળવ્યું છે, $4=2 \times 2=2^{2}$
તેથી, $(4)^{-3}=(2 \times 2)^{-3}=(2^{2})^{-3}=2^{2 \times(-3)}=2^{-6} \quad[(a^{m})^{n}=a^{m n}]$
ઉદાહરણ 4 : સરળ બનાવો અને જવાબને કારણીય રૂપમાં લખો.
(i) $(2^{5} \div 2^{8})^{5} \times 2^{-5}$
(iii) $\frac{1}{8} \times(3)^{-3}$ (ii) $(-4)^{-3} \times(5)^{-3} \times(-5)^{-3}$
(iv) $(-3)^{4} \times(\frac{5}{3})^{4}$
ઉકેલ:
(i) $(2^{5} \div 2^{8})^{5} \times 2^{-5}=(2^{5-8})^{5} \times 2^{-5}=(2^{-3})^{5} \times 2^{-5}=2^{-15-5}=2^{-20}=\frac{1}{2^{20}}$
(ii) $(-4)^{-3} \times(5)^{-3} \times(-5)^{-3}=[(-4) \times 5 \times(-5)]^{-3}=[100]^{-3}=\frac{1}{100^{3}}$
[નિયમનો ઉપયોગ $a^{m} \times b^{m}=(a b)^{m}, a^{-m}=\frac{1}{a^{m}}$ ]
(iii) $\frac{1}{8} \times(3)^{-3}=\frac{1}{2^{3}} \times(3)^{-3}=2^{-3} \times 3^{-3}=(2 \times 3)^{-3}=6^{-3}=\frac{1}{6^{3}}$
(iv) $(-3)^{4} \times(\frac{5}{3})^{4}=(-1 \times 3)^{4} \times \frac{5^{4}}{3^{4}}=(-1)^{4} \times 3^{4} \times \frac{5^{4}}{3^{4}}$
$ =(-1)^{4} \times 5^{4}=5^{4} \quad[(-1)^{4}=1] $
ઉદાહરણ 5 : $m$ શોધો જ્યાં $(-3)^{m+1} \times(-3)^{5}=(-3)^{7}$
ઉકેલ: $(-3)^{m+1} \times(-3)^{5}=(-3)^{7}$
$ \begin{aligned} (-3)^{m+1+5} & =(-3)^{7} \\ (-3)^{m+6} & =(-3)^{7} \end{aligned} $
બંને બાજુએ સમાન આધાર ધરાવતી કારણો છે 1 અને -1 નહીં, તેથી તેમના કારણો સમાન હોવા જોઈએ.
તેથી, $ m+6=7 $
અથવા: $ m=7-6=1 $
ઉદાહરણ 6 : $(\frac{2}{3})^{-2}$ ની કિંમત શોધો.
$a^{n}=1$ માત્ર ત્યારે જ જો $n=0$. આ કોઈપણ $a$ માટે કામ કરશે. $a=1,1^{1}=1^{2}=1^{3}=1^{-2}=\ldots=1$ અથવા $(1)^{n}=$ 1 માટે અનંત વખત $n$.
$a=-1$ માટે,
$(-1)^{0}=(-1)^{2}=(-1)^{4}=(-1)^{-2}=\ldots=1$ અથવા $(-1)^{p}=1$ કોઈપણ બીજા પૂર્ણાંક $p$.
ઉકેલ: $(\frac{2}{3})^{-2}=\frac{2^{-2}}{3^{-2}}=\frac{3^{2}}{2^{2}}=\frac{9}{4}$
ઉદાહરણ 7 : સરળ બનાવો (i) ${(\frac{1}{3})^{-2}-(\frac{1}{2})^{-3}} \div(\frac{1}{4})^{-2}$
(ii) $(\frac{5}{8})^{-7} \times(\frac{8}{5})^{-5}$
$ \Big|\big(\frac{2}{3}\big)^{-1} = \frac{2^{-2}}{3^{-2}}=\frac{3^2}{2^2} \hspace{12.4 mm} \Big|\\ \\ \Big|\text{સામાન્ય રીતે, } {(\frac{a}{b})^{-m}} = {(\frac{b}{a})^m}\Big| $
ઉકેલ:
(i) ${(\frac{1}{3})^{-2}-(\frac{1}{2})^{-3}} \div(\frac{1}{4})^{-2}={\frac{1^{-2}}{3^{-2}}-\frac{1^{-3}}{2^{-3}}} \div \frac{1^{-2}}{4^{-2}}$
$ ={\frac{3^{2}}{1^{2}}-\frac{2^{3}}{1^{3}}} \div \frac{4^{2}}{1^{2}}={9-8} \div 16=\frac{1}{16} $
(ii) $(\frac{5}{8})^{-7} \times(\frac{8}{5})^{-5}=\frac{5^{-7}}{8^{-7}} \times \frac{8^{-5}}{5^{-5}}=\frac{5^{-7}}{5^{-5}} \times \frac{8^{-5}}{8^{-7}}=5^{(-7)-(-5)} \times 8^{(-5)-(-7)}$
$ =5^{-2} \times 8^{2}=\frac{8^{2}}{5^{2}}=\frac{64}{25} $
અભ્યાસક્રમ 10.1
1. મૂલ્યાંકન કરો.
(i) $3^{-2}$
(ii) $(-4)^{-2}$
(iii) $(\frac{1}{2})^{-5}$
2. સરળ બનાવો અને પરિણામને ધન કારણ નાટકમાં લખો.
(i) $(-4)^{5} \div(-4)^{8}$
(ii) $(\frac{1}{2^{3}})^{2}$
(iii) $(-3)^{4} \times(\frac{5}{3})^{4}$
(iv) $(3^{-7} \div 3^{-10}) \times 3^{-5}$
(v) $2^{-3} \times(-7)^{-3}$
3. કિંમત શોધો
(i) $(3^{\circ}+4^{-1}) \times 2^{2}$
(ii) $(2^{-1} \times 4^{-1}) \div 2^{-2}$
(iii) $(\frac{1}{2})^{-2}+(\frac{1}{3})^{-2}+(\frac{1}{4})^{-2}$
(iv) $(3^{-1}+4^{-1}+5^{-1})^{0}$
4. મૂલ્યાંકન કરો (i) $\frac{8^{-1} \times 5^{3}}{2^{-4}}$
5. કિંમત શોધો $m$ માટે જ્યાં $5^{m} \div 5^{-3}=5^{5}$.
6. મૂલ્યાંકન કરો (i) ${(\frac{1}{3})^{-1}-(\frac{1}{4})^{-1}}^{-1}$ (ii) $(\frac{5}{8})^{-7} \times(\frac{8}{5})^{-4}$
7. સરળ બનાવો. (i) $\frac{25 \times t^{-4}}{5^{-3} \times 10 \times t^{-8}}(t \neq 0)$ (ii) $\frac{3^{-5} \times 10^{-5} \times 125}{5^{-7} \times 6^{-5}}$
10.4 કારણોનો ઉપયોગ નાના આંકડાઓને માનક રૂપમાં વ્યક્ત કરવા માટે
નીચેના ભૂતકાળના વિષયો ની નોંધ કરો.
1. ભૂની સૂર્ય થી દૂરી છે $149,600,000,000 m$.
2. આલોકની ઝડપ છે $300,000,000 m / sec$.
3. વર્ગ VII ગણિત પુસ્તકની ઊંચાઈ છે $20 mm$.
4. લાલ રક્તનો સામાન્ય ડાયામીટર છે $0.000007 mm$.
5. માણસની લાંબાઈની શ્રેણી છે $0.005 cm$ થી $0.01 cm$.
6. ચંદ્રની ભૂની થી દૂરી છે $384,467,000 m$ (લગભગ).
7. વનસ્પતિ કોષનું કદ છે $0.00001275 m$.
8. સૂર્યનું સામાન્ય ત્રિજ્યા છે $695000 km$.
9. અંતરિક્ષ શુદ્ધ રોકેટ બોસ્ટરમાં પ્રોપેલન્ટનો ભાર છે $503600 kg$.
10. કાગળની ઊંચાઈ છે $0.0016 cm$.
11. કમ્પ્યુટર ચિપ પર રેખાનો ડાયામીટર છે $0.000003 m$.
12. એવેસ્ટ પર્વતની ઊંચાઈ છે $8848 m$.
નોંધો કે કેટલાક આંકડા અમે જેમ કે $2 cm, 8848 m$, $6,95,000 km$. કેટલાક મોટા આંકડા જેમ કે $150,000,000,000 m$ અને કેટલાક ખૂબ જ નાના આંકડા જેમ કે $0.000007 m$.
ઉપરાંત ભૂતકાળના વિષયોમાંથી ખૂબ જ મોટા અને ખૂબ જ નાના આંકડા ઓળખો અને તેમને આસપાસની કોષ્ટકમાં લખો:
અમે પહેલાં વર્ગમાં ખૂબ જ મોટા આંકડાઓને માનક રૂપમાં કેવી રીતે વ્યક્ત કરવામાં આવે છે તે શીખ્યું છે.
| ખૂબ જ મોટા આંકડા | ખૂબ જ નાના આંકડા |
|---|---|
| 150,000000,000 m | 0.000007 m |
| —— | —– |
| —— | —– |
| —— | —– |
| —— | —– |
ઉદાહરણ તરીકે: $150,000,000,000=1.5 \times 10^{11}$
હવે, ચાલો અમે શોધીએ કે $0.000007 m$ માનક રૂપમાં કેવી રીતે વ્યક્ત કરવું.
$ \begin{aligned} 0.000007 & =\frac{7}{1000000}=\frac{7}{10^{6}}=7 \times 10^{-6} \\ 0.000007 m & =7 \times 10^{-6} m \end{aligned} $
એમ જેવું, કાગળની ઊંચાઈ જે છે $0.0016 cm$.
$ \begin{aligned} 0.0016 & =\frac{16}{10000}=\frac{1.6 \times 10}{10^{4}}=1.6 \times 10 \times 10^{-4} \\ & =1.6 \times 10^{-3} \end{aligned} $
તેથી, અમે કહી શકીએ છીએ કે કાગળની ઊંચાઈ છે $1.6 \times 10^{-3} cm$.
ફરી નોંધો
0.0016 દશાંક ડિગ્રી બાજુએ 1233 જગ્યા સૂર્યદિશામાં ખસેડવામાં આવ્યો.
આ પ્રયત્ન કરો
1. નીચેના આંકડાઓને માનક રૂપમાં લખો.
(i) 0.000000564
(ii) 0.0000021
(iii) 21600000
(iv) 15240000
2. માનક રૂપમાં લખો તમામ ભૂતકાળના વિષયો.
10.4.1 ખૂબ જ મોટા અને ખૂબ જ નાના આંકડાઓની તુલના
સૂર્યનો ડાયામીટર છે $1.4 \times 10^{9} m$ અને ભૂની ડાયામીટર છે $1.2756 \times 10^{7} m$.
જો તમારે ભૂનીનો ડાયામીટર સૂર્યના ડાયામીટર સાથે તુલના કરવાની જરૂર હોય.
સૂર્યનો ડાયામીટર $=1.4 \times 10^{9} m$
ભૂનીનો ડાયામીટર $=1.2756 \times 10^{7} m$
તેથી $\frac{1.4 \times 10^{9}}{1.2756 \times 10^{7}}=\frac{1.4 \times 10^{9-7}}{1.2756}=\frac{1.4 \times 100}{1.2756}$ જે લગભગ 100 છે
તેથી, સૂર્યનો ડાયામીટર ભૂનીના ડાયામીટરનો લગભગ 100 ગણ છે.
ચાલો લાલ રક્ત કોષનું કદ જે છે $0.000007 m$ અને વનસ્પતિ કોષ જે છે $0.00001275 m$ તુલના કરીએ.
$ \begin{aligned} & \text{ લાલ રક્ત કોષનો કદ }=0.000007 m=7 \times 10^{-6} m \\ & \text{ વનસ્પતિ કોષનો કદ }=0.00001275=1.275 \times 10^{-5} m \end{aligned} $
તેથી, $\frac{7 \times 10^{-6}}{1.275 \times 10^{-5}}=\frac{7 \times 10^{-6-(-5)}}{1.275}=\frac{7 \times 10^{-1}}{1.275}=\frac{0.7}{1.275}=\frac{0.7}{1.3}=\frac{1}{2}$ (લગભગ.)
તેથી લાલ રક્ત કોષ વનસ્પતિ કોષની ઊંચાઈનું આધુનિક છે.
ભૂનીનો ભાર છે $5.97 \times 10^{24} kg$ અને ચંદ્રનો ભાર છે $7.35 \times 10^{22} kg$. કુલ ભાર શું છે?
$ \begin{aligned} \text{ કુલ ભાર } & =5.97 \times 10^{24} kg+7.35 \times 10^{22} kg . \\ & =5.97 \times 100 \times 10^{22}+7.35 \times 10^{22} \\ & =597 \times 10^{22}+7.35 \times 10^{22} \\ & =(597+7.35) \times 10^{22} \\ & =604.35 \times 10^{22} kg . \end{aligned} $
$\boxed{\text{When we have to add numbers i standard form, we convert them into numbers with the same exponents}}$
સૂર્ય અને ભૂની વચ્ચેની દૂરી છે $1.496 \times 10^{11} m$ અને ભૂની અને ચંદ્ર વચ્ચેની દૂરી છે $3.84 \times 10^{8} m$.
સૂર્ય મંડળમાં ચંદ્ર ભૂની અને સૂર્ય વચ્ચે આવે છે.
ત્યારે ચંદ્ર અને સૂર્ય વચ્ચેની દૂરી શું છે.
$ \begin{aligned} \text { સૂર્ય અને ભૂની વચ્ચેની દૂરી } & =1.496 \times 10^{11} \mathrm{~m} \\ \text { ભૂની અને ચંદ્ર વચ્ચેની દૂરી } & =3.84 \times 10^8 \mathrm{~m} \\ \text { ચંદ્ર અને સૂર્ય વચ્ચેની દૂરી } & =1.496 \times 10^{11}-3.84 \times 10^8 \\ & =1.496 \times 1000 \times 10^8-3.84 \times 10^8 \\ & =(1496-3.84) \times 10^8 \mathrm{~m}=1492.16 \times 10^8 \mathrm{~m} \end{aligned} $
ઉદાહરણ 8 : નીચેના આંકડાઓને માનક રૂપમાં વ્યક્ત કરો. (i) 0.000035 (ii) 4050000 ઉકેલ: (i) $0.000035=3.5 \times 10^{-5}$ (ii) $4050000=4.05 \times 10^{6}$
ઉદાહરણ 9 : નીચેના આંકડાઓને સામાન્ય રૂપમાં વ્યક્ત કરો. (i) $3.52 \times 10^{5}$ (ii) $7.54 \times 10^{-4}$ (iii) $3 \times 10^{-5}$
ઉકેલ:
(i) $3.52 \times 10^{5}=3.52 \times 100000=352000$
(ii) $7.54 \times 10^{-4}=\frac{7.54}{10^{4}}=\frac{7.54}{10000}=0.000754$
(iii) $3 \times 10^{-5}=\frac{3}{10^{5}}=\frac{3}{100000}=0.00003$
$ \begin{array}{|l|} \hline \text{ફરી અમને આંકડાઓને માનક રૂપમાં બનાવવાની જરૂર હોય છે} \\ \text{એક જ કારણ ધરાવતા આંકડાઓને.} \\ \hline \end{array} $
અભ્યાસક્રમ 10.2
1. નીચેના આંકડાઓને માનક રૂપમાં વ્યક્ત કરો.
(i) 0.0000000000085
(ii) 0.00000000000942
(iii) 6020000000000000
(iv) 0.00000000837
(v) 31860000000
2. નીચેના આંકડાઓને સામાન્ય રૂપમાં વ્યક્ત કરો. (i) $3.02 \times 10^{-6}$ (ii) $4.5 \times 10^{4}$ (iii) $3 \times 10^{-8}$ (iv) $1.0001 \times 10^{9}$ (v) $5.8 \times 10^{12}$ (vi) $3.61492 \times 10^{6}$
3. નીચેના વિધામાં આવેલ આંકડાને માનક રૂપમાં વ્યક્ત કરો.
(i) 1 માયક્રોન સમાન છે $\frac{1}{1000000} m$.
(ii) ઇલેક્ટ્રોનનો ચાર્જ છે $0.000,000,000,000,000,000,16$ કૂલમ.
(iii) બેક્ટીરિયાનું કદ છે $0.0000005 m$
(iv) વનસ્પતિ કોષનું કદ છે $0.00001275 m$
(v) મોટા કાગળની ઊંચાઈ છે $0.07 mm$
4. સ્ટેક માં પાંચ પુસ્તકો છે જેમાં પ્રતિ પુસ્તકની ઊંચાઈ છે $20 mm$ અને પાંચ કાગળની શેરી છે જેમાં પ્રતિ શેરીની ઊંચાઈ છે $0.016 mm$. સ્ટેકની કુલ ઊંચાઈ શું છે.
અમે શું ચેતવણી કર્યું?
1. ઋણ કારણો ધરાવતા આંકડા નીચેના કારણોના નિયમો પાળે છે.
(a) $a^{m} \times a^{n}=a^{m+n}$
(b) $a^{m} \div a^{n}=a^{m-n}$
(c) $(a^{m})^{n}=a^{m n}$
(d) $a^{m} \times b^{m}=(a b)^{m}$
(e) $a^{0}=1$
(f) $\frac{a^{m}}{b^{m}}=(\frac{a}{b})^{m}$
2. ખૂબ જ નાના આંકડા ઋણ કારણોનો ઉપયોગ કરીને માનક રૂપમાં વ્યક્ત કરી શકાય છે.